Trong thời gian thử việc NLĐ có tham gia BHXH và có phải bồi thường nếu làm hư sản phẩm không?

NLĐ đang thử việc có quyền và nghĩa vụ hơi khác so với NLĐ chính thức (ảnh minh họa)

Hỏi: Kính gửi luật sư, mong luật sư giải thích giúp các điều luật trong Bộ luật lao động 2019 và liên quan. Cụ thể: 1. Quy định tại khoản 3 điều 168, trong thời gian thử việc NLĐ có tham gia đóng BHXH không? 2. Quy định tại Khoản 2, điều 27: Trường hợp người lao động thử việc làm hư sản phẩm có phải bồi thường không? Xin chân thành cám ơn. (Le. Q.)

Luật sư Trần Hồng Phong trả lời:

1. Người lao động làm việc theo hợp đồng thử việc không phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc

Để trả lời cầu hỏi liên quan đến BHXH, cần căn cứ theo quy định tại Luật bảo hiểm xã hội và văn bản hướng dẫn thi hành luật.

Theo quy định chi tiết tại khoản 5 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lao động làm việc theo hợp đồng thử việc theo quy định của pháp luật lao động không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Về nguyên tắc, chế độ tiền lương trong thời gian thử việc là một chế độ mang tính đặc thù. Cụ thể, theo Điều 26 Bộ luật Lao động 2019, tiền lương trong thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó. Do người đang thử việc chưa xác lập quan hệ lao động chính thức nên không thuộc đối tượng bắt buộc đóng BHXH.

2. Người lao động làm hư hỏng sản phẩm trong lúc thử việc vẫn phải bồi thường

Bạn đang có sự nhầm lẫn về từ ngữ pháp lý. Cụm từ "không phải bồi thường" trong điều luật về thử việc chỉ có nghĩa là: Khi bạn hoặc công ty muốn nghỉ ngang/đuổi việc trong lúc thử việc, hai bên không cần phải bồi thường tiền vi phạm thời hạn báo trước hoặc bồi thường nửa tháng tiền lương như khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động chính thức.

Trong khi đó, việc người thử việc làm hư hỏng sản phẩm của công ty thuộc về chế định "Trách nhiệm vật chất". Cụ thể, căn cứ theo khoản 1 Điều 129 Bộ luật Lao động 2019: Người lao động làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị hoặc có hành vi khác gây thiệt hại tài sản của người sử dụng lao động thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật hoặc nội quy lao động của người sử dụng lao động.

Pháp luật cũng quy định mức bảo vệ người lao động: Trường hợp người lao động gây thiệt hại không nghiêm trọng do sơ suất với giá trị không quá 10 tháng lương tối thiểu vùng thì người lao động phải bồi thường nhiều nhất là 03 tháng tiền lương và bị khấu trừ hằng tháng vào lương (không được khấu trừ quá 30% tiền lương thực trả hằng tháng).

Lời khuyên: Nếu trong lúc thử việc người lao động vô ý làm hư hỏng sản phẩm, công ty có quyền yêu cầu bồi thường. Tuy nhiên, công ty phải thành lập hội đồng xử lý kỷ luật/bồi thường vật chất và phải chứng minh được lỗi của người lao động. Hai bên nên ngồi lại thỏa thuận mức đền bù phù hợp với giá trị thiệt hại thực tế và hoàn cảnh của người lao động.
.....