Quy trình điều chuyển công tác

Điều chuyển công việc phải bảo đảm nguyên tắc thoả thuận, vui vẻ giữa hai bên (minh hoạ)

Ls. Trần Hồng Phong

Điều chuyển công tác (hay nói chính xác hơn là điều chuyển "công việc"; chuyển người lao động sang làm công việc khác hoặc địa điểm khác) là một nghiệp vụ nhân sự thường xuyên phát sinh. Tuy nhiên, theo nguyên tắc cốt lõi của pháp luật lao động, công việc và địa điểm làm việc phải được thực hiện đúng như Hợp đồng lao động (HĐLĐ) đã ký kết.

Việc người sử dụng lao động (NSDLĐ) tự ý thay đổi công việc của người lao động (NLĐ) nếu không tuân thủ đúng quy trình, thủ tục sẽ dẫn đến rủi ro pháp lý nghiêm trọng. Dựa trên quy định của Bộ luật Lao động 2019 và Nghị định 145/2020/NĐ-CP, dưới đây là phân tích về vấn đề này.

I. CƠ SỞ PHÁP LÝ: PHÂN BIỆT ĐIỀU CHUYỂN TẠM THỜI VÀ ĐIỀU CHUYỂN THƯỜNG XUYÊN

Pháp luật chia việc điều chuyển công tác thành 02 trường hợp với các quy tắc áp dụng hoàn toàn khác nhau:

1. Điều chuyển thường xuyên (Sửa đổi, bổ sung HĐLĐ) 

Căn cứ Điều 33 Bộ luật Lao động 2019, nếu doanh nghiệp muốn chuyển hẳn NLĐ sang một vị trí mới, địa điểm mới lâu dài, doanh nghiệp không được quyền tự ý ra "Quyết định điều chuyển" mang tính áp đặt. 

- Bắt buộc phải báo trước ít nhất 03 ngày làm việc.

- Phải đạt được sự thỏa thuận với NLĐ và ký kết Phụ lục hợp đồng lao động hoặc HĐLĐ mới.

- Nếu NLĐ không đồng ý, doanh nghiệp phải bố trí họ làm công việc cũ.

2. Điều chuyển tạm thời (Doanh nghiệp có quyền đơn phương ra quyết định) 

Căn cứ Điều 29 Bộ luật Lao động 2019, NSDLĐ được quyền tạm thời chuyển NLĐ làm công việc khác so với HĐLĐ khi gặp các lý do bất khả kháng (thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, sự cố điện nước...) hoặc do "nhu cầu sản xuất, kinh doanh". 

Đây là "đặc quyền" của doanh nghiệp nhưng bị giới hạn nghiêm ngặt về thời gian và quy trình.

II. QUY TRÌNH ĐIỀU CHUYỂN TẠM THỜI DỰA TRÊN QUY CHẾ NHÂN SỰ VÀ PHÁP LUẬT

Để ban hành một Quyết định điều chuyển công tác tạm thời hợp pháp do "nhu cầu sản xuất, kinh doanh", bộ phận Nhân sự (HR) phải tuân thủ trình tự 4 bước sau:

Bước 1: Rà soát căn cứ pháp lý trong Nội quy lao động 

Theo khoản 1 Điều 29 Bộ luật Lao động 2019 và điểm e khoản 2 Điều 69 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, NSDLĐ bắt buộc phải quy định cụ thể các trường hợp do nhu cầu sản xuất, kinh doanh mà NSDLĐ được tạm thời chuyển NLĐ làm công việc khác trong Nội quy lao động,.Lưu ý: Nếu Nội quy lao động chưa được đăng ký hoặc không liệt kê lý do này, doanh nghiệp không có cơ sở hợp pháp để ép buộc NLĐ điều chuyển.

Bước 2: Kiểm tra giới hạn thời gian (Quy tắc 60 ngày) 

Căn cứ khoản 1 Điều 29 Bộ luật Lao động 2019, việc điều chuyển tạm thời không được quá 60 ngày làm việc cộng dồn trong 01 năm. Nếu doanh nghiệp muốn điều chuyển vượt quá 60 ngày, bắt buộc phải có sự đồng ý bằng văn bản của NLĐ.

Bước 3: Thực hiện nghĩa vụ thông báo 

Trước khi ban hành Quyết định, NSDLĐ phải báo cho NLĐ biết trước ít nhất 03 ngày làm việc. Thông báo hoặc Quyết định điều chuyển phải ghi rõ:Thời hạn làm tạm thời.

Công việc mới phải phù hợp với sức khỏe, giới tính của NLĐ.

Bước 4: Giải quyết chế độ tiền lương (Nguyên tắc bảo vệ thu nhập) 

Căn cứ khoản 3 Điều 29 Bộ luật Lao động 2019, tiền lương khi điều chuyển tạm thời được giải quyết như sau:NLĐ được trả lương theo công việc mới.

Nếu lương công việc mới thấp hơn lương cũ: Được giữ nguyên mức lương cũ trong 30 ngày làm việc đầu tiên.

Sau 30 ngày, lương mới ít nhất phải bằng 85% tiền lương của công việc cũ và không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng.

* Xử lý tình huống phát sinh: 

Trường hợp doanh nghiệp yêu cầu điều chuyển quá 60 ngày/năm nhưng NLĐ không đồng ý và phải ngừng việc, NSDLĐ phải trả lương ngừng việc theo quy định tại Điều 99 của Bộ luật Lao động,,,.

III. VÍ DỤ MINH HỌA

Ví dụ 1 (Điều chuyển hợp pháp): 

Công ty A (có Nội quy lao động ghi rõ: "Khi thiếu hụt nhân sự đột xuất do đơn hàng tăng cao, Công ty được quyền tạm chuyển nhân viên từ xưởng khác sang"). Tháng 10, Xưởng Đóng gói thiếu người, Giám đốc ra Quyết định tạm điều chuyển anh B từ Xưởng Kho sang Xưởng Đóng gói trong thời gian 45 ngày. Công ty báo trước cho anh B 04 ngày. Lương Xưởng Kho là 10 triệu, lương Xưởng Đóng gói là 8 triệu. 

> Kết quả: Quyết định này hoàn toàn hợp pháp. Trong 30 ngày đầu, anh B vẫn nhận mức lương tính theo 10 triệu. 15 ngày sau, anh B nhận lương tính theo mức 8,5 triệu (bảo đảm mức tối thiểu 85% của 10 triệu).

Ví dụ 2 (Điều chuyển trái luật): 

Chị C ký HĐLĐ làm Kế toán tại Trụ sở chính ở Hà Nội. Do có mâu thuẫn cá nhân, Giám đốc ra "Quyết định điều chuyển công tác", ép chị C vào làm việc tại Chi nhánh Đà Nẵng với thời hạn 02 năm. 

> Kết quả: Hành vi này trái pháp luật. Việc chuyển địa điểm làm việc lên tới 02 năm là thay đổi nội dung trọng yếu của HĐLĐ (Điều 33), đòi hỏi phải có sự đồng ý của chị C và ký Phụ lục hợp đồng. Việc Giám đốc dùng mệnh lệnh hành chính để ép buộc là vi phạm nguyên tắc hợp đồng. Chị C có quyền từ chối và khiếu nại.

IV. LƯU Ý VÀ LỜI KHUYÊN CHO CÁC BÊN LIÊN QUAN

1. Đối với Người sử dụng lao động (Bộ phận HR):

* Rà soát ngay Nội quy lao động: 

Hãy kiểm tra xem Nội quy lao động của doanh nghiệp đã có chương quy định chi tiết về các trường hợp "Nhu cầu sản xuất, kinh doanh" được phép điều chuyển tạm thời hay chưa,. Nếu chưa có, tuyệt đối không được dùng lý do này để ép NLĐ chuyển việc.

* Theo dõi hệ thống "Quota 60 ngày": 

HR phải có phần mềm/bảng tính theo dõi số ngày bị điều chuyển của từng nhân sự trong năm để tránh vi phạm giới hạn 60 ngày cộng dồn.

* Kỹ năng soạn thảo văn bản: 

Nếu muốn chuyển hẳn NLĐ sang bộ phận khác, văn bản ban hành phải là "Thỏa thuận sửa đổi HĐLĐ/Phụ lục HĐLĐ", cần chữ ký đồng thuận của NLĐ,. Đừng sử dụng văn bản mang tên "Quyết định điều chuyển" mang tính mệnh lệnh một chiều, rất dễ thua kiện nếu có tranh chấp.

2. Đối với Người lao động:

* Nắm rõ quyền từ chối: 

Nếu công ty ra Quyết định điều chuyển bạn tạm thời với tổng thời gian trong năm đã vượt quá 60 ngày làm việc mà không hỏi ý kiến bạn, bạn có quyền từ chối.

* Kiểm tra bảng lương: 

Khi bị điều chuyển tạm thời sang công việc lương thấp hơn, hãy kiểm tra kỹ phiếu lương. Bạn phải được giữ nguyên mức lương cũ trong đúng 30 ngày làm việc đầu tiên, và những ngày sau đó không bao giờ được nhận dưới mức 85% lương cũ.

.....