Bị cho nghỉ việc có phải là đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động?

NSDLĐ có quyền đơn phương chấm dứt HĐLĐ những phải theo đúng những điều kiện/trường hợp quy định tại Bộ luật lao động (ảnh minh hoạ)

Hỏi: Thưa luật sư, tôi đang làm lái xe cho một công ty cổ phần tại thành phố Đ. Ngày 1/4/2024 tôi có ký hợp đồng lao động với thời hạn là một năm, hiện tại tới bây giờ là ngày 6/9/2025 công ty vẫn không tái ký hợp đồng với tôi, công ty có vi phạm luật lao động không ah? Ngày 29/8/2025, tôi có bị nghi là bán dầu diezen và tạm đình chỉ công tác của tôi tới ngày hôm nay là ngày 6/9/2025 thì có quyết định nghỉ việc với lý do chạy hao quá mức dầu quy định là 18lit/200lit (Thực chất là tôi khẳng định không bán và công ty cũng không chứng minh được tôi bán dầu). Như vậy luật sư cho hỏi công ty có phải đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động không? Nếu đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động thì có phải bồi thường cho tôi không và bồi thường bao nhiêu? Xin cảm ơn luật sư (Hanh H.)

Luật sư Trần Hồng Phong trả lời:

Qua thông tin của bạn và giả định rằng chính xác, tôi nhận thấy công ty đã rất cẩu thả và vi phạm quy định pháp luật khá nghiêm trọng. Tôi có ý kiến trao đổi như sau:

1. Việc công ty không tái ký hợp đồng sau khi hết hạn có vi phạm luật không? Tình trạng hợp đồng hiện tại của bạn là gì?

Trước hết, nếu thông tin của bạn là chính xác, thì có thể khẳng định Công ty đã vi phạm quy định pháp luật. Theo đó, hiện tại hợp đồng của bạn đã tự động chuyển thành Hợp đồng lao động không xác định thời hạn.

Lý do: Bạn ký hợp đồng lao động (HĐLĐ) 1 năm từ 01/4/2024, nghĩa là hợp đồng hết hạn vào ngày 31/3/2025. Theo quy định tại điểm a và điểm b khoản 2 Điều 20 Bộ luật Lao động 2019, trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày HĐLĐ hết hạn, hai bên phải ký kết hợp đồng mới. Nếu hết thời hạn 30 ngày mà hai bên không ký kết HĐLĐ mới và bạn vẫn tiếp tục làm việc thì HĐLĐ đã giao kết sẽ tự động trở thành hợp đồng lao động không xác định thời hạn.

Như vậy, việc công ty để bạn làm việc đến tận ngày 06/9/2025 mà không ký hợp đồng mới là vi phạm thủ tục giao kết hợp đồng, nhưng về mặt pháp lý, bạn đang được pháp luật bảo vệ dưới tư cách là người lao động làm việc theo HĐLĐ không xác định thời hạn.

2. Việc công ty ra "Quyết định nghỉ việc" có phải là Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động không?

Tôi cho rằng Công ty đã có dấu hiệu của hành vì đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật. Tuy nhiên, để khẳng định điều này phải do cơ quan có thẩm quyền kết luận: đó là Toà án.

* Về lý do cho nghỉ việc: 

Công ty nghi ngờ bạn bán dầu, đưa ra lý do "chạy hao quá mức dầu quy định" để cho nghỉ việc. Về bản chất, đây là hình thức xử lý kỷ luật sa thải. Tuy nhiên, theo điểm a khoản 1 Điều 122 Bộ luật Lao động 2019, nguyên tắc xử lý kỷ luật là người sử dụng lao động phải chứng minh được lỗi của người lao động. Việc công ty chỉ dựa vào nghi ngờ, không có bằng chứng, không tổ chức họp xử lý kỷ luật có sự tham gia của Công đoàn và người lao động để cho bạn nghỉ việc là hoàn toàn sai nguyên tắc kỷ luật lao động.

* Về thủ tục đơn phương chấm dứt: 

Mặt khác, nếu công ty coi đây là quyền đơn phương chấm dứt HĐLĐ theo Điều 36 thì họ cũng vi phạm nghiêm trọng. Bởi vì hợp đồng của bạn hiện tại là không xác định thời hạn, công ty bắt buộc phải báo trước cho bạn ít nhất 45 ngày theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 36 Bộ luật Lao động 2019. Ở đây, công ty đình chỉ công tác từ 29/8 và ra quyết định nghỉ việc ngay vào 06/9 là không có thời gian báo trước.

Tóm lại: Tôi cho rằng hành vi của công ty vi phạm cả về lý do lẫn thủ tục báo trước, nên gần như chắc chắn sẽ bị pháp luật coi là "Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật" theo quy định tại Điều 39 Bộ luật Lao động 2019.

3. Công ty có phải bồi thường không và bồi thường bao nhiêu?

Có. Công ty khả năng cao sẽ phải bồi thường cho bạn những khoản tiền khá lớn, nếu vụ việc được đưa ra giải quyết tại Toà án, theo quy định tại Điều 41 Bộ luật Lao động 2019.

Cụ thể, công ty phải thực hiện các nghĩa vụ sau:

* Thứ nhất (Các khoản bồi thường bắt buộc):

- Phải nhận bạn trở lại làm việc theo hợp đồng lao động đã giao kết.

- Phải trả tiền lương, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp trong những ngày bạn không được làm việc (tính từ ngày bị đuổi việc đến ngày được nhận lại).

- Phải trả thêm cho bạn một khoản tiền ít nhất bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.

- Do công ty vi phạm thời hạn báo trước (45 ngày), công ty phải bồi thường thêm một khoản tiền tương ứng với tiền lương trong những ngày không báo trước (tương đương 45 ngày lương).

* Thứ hai (Nếu bạn không muốn quay lại làm việc): 

Ngoài các khoản bồi thường nêu trên, công ty phải trả thêm Trợ cấp thôi việc cho bạn (mỗi năm làm việc được trợ cấp một nửa tháng tiền lương) để chính thức chấm dứt hợp đồng.

* Thứ ba (Nếu công ty không muốn nhận lại và bạn đồng ý): 

Ngoài các khoản ở "Thứ nhất" và trợ cấp thôi việc, hai bên thỏa thuận thêm một khoản bồi thường nhưng ít nhất phải bằng 02 tháng tiền lương nữa để chấm dứt hợp đồng.

Lời khuyên cho bạn:

* Thu thập chứng cứ: 

Bạn cần giữ lại toàn bộ hồ sơ gồm: Hợp đồng lao động cũ, Bảng lương/Sao kê lương các tháng làm việc từ tháng 4/2024 đến 9/2025, Quyết định tạm đình chỉ công tác, và đặc biệt là Quyết định cho nghỉ việc ngày 06/9/2025.

* Yêu cầu đối thoại: 

Bạn nên làm một đơn khiếu nại gửi Ban Giám đốc công ty, chỉ rõ việc công ty sa thải không có chứng cứ và đơn phương chấm dứt hợp đồng sai luật, yêu cầu bồi thường theo Điều 41 Bộ luật Lao động 2019.

* Nhờ cơ quan chức năng can thiệp: 

Nếu công ty không giải quyết hoặc giải quyết không thỏa đáng, vì đây là tranh chấp về đơn phương chấm dứt HĐLĐ, bạn có quyền làm đơn khởi kiện công ty ra Tòa án cấp Khu vực, nơi công ty đóng trụ sở để đòi lại toàn bộ quyền lợi hợp pháp của mình (căn cứ điểm a khoản 1 Điều 188 Bộ luật Lao động 2019).

Chúc bạn mọi việc thuận lợi.

......