(ảnh minh hoạ)
Tháng 1/2026 là thời điểm thị trường lao động Việt Nam bước vào năm mới trong bối cảnh nền tảng năm 2025 nhìn chung ổn định. Theo các số liệu được cơ quan chức năng công bố đầu năm 2026, năm 2025 cả nước có khoảng 52,4 triệu người có việc làm, tăng hơn 578 nghìn người so với năm trước; tỷ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi lao động giảm còn 1,65%; thu nhập bình quân của người lao động đạt 8,4 triệu đồng/tháng, tăng 8,9% so với năm 2024. Đây là nền xuất phát khá tích cực để bước sang tháng 1/2026.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng tháng 1 hằng năm thường là tháng có yếu tố mùa vụ rất mạnh do cận Tết Nguyên đán, nên số liệu riêng tháng dễ bị nhiễu bởi thưởng Tết, nghỉ việc ngắn hạn, tuyển thời vụ và dịch chuyển lao động sau kỳ nghỉ. Vì vậy, đánh giá tháng 1/2026 cần đặt trong mối liên hệ với mặt bằng năm 2025 và các chính sách pháp luật bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.
Những tin tức cụ thể, nổi bật trong tháng 1/2026
1. Tăng lương tối thiểu vùng từ ngày 01/01/2026
Sự kiện pháp lý quan trọng nhất đối với quan hệ lao động khu vực doanh nghiệp trong tháng 1/2026 là Nghị định 293/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 01/01/2026, quy định mức lương tối thiểu tháng và giờ mới. Cụ thể: Vùng I: 5.310.000 đồng/tháng, 25.500 đồng/giờ; Vùng II: 4.730.000 đồng/tháng, 22.700 đồng/giờ; Vùng III: 4.140.000 đồng/tháng, 20.000 đồng/giờ; Vùng IV: 3.700.000 đồng/tháng, 17.800 đồng/giờ. Mức tăng bình quân khoảng 7,2%, tương đương tăng từ 250.000 đến 350.000 đồng/tháng so với mức cũ.
2. Tăng chi phí lao động và căn cứ đóng bảo hiểm xã hội ở khu vực lương thấp
Việc tăng lương tối thiểu vùng từ đầu tháng 1/2026 kéo theo hệ quả thực tế là mức lương làm căn cứ tối thiểu để đóng BHXH bắt buộc ở nhiều doanh nghiệp cũng tăng lên. Báo chí đầu năm 2026 phản ánh rằng tại vùng I, nếu người lao động đóng BHXH trên nền lương tối thiểu mới thì phần trích nộp của người lao động cũng tăng tương ứng. Đây là một áp lực chi phí có thật đối với cả doanh nghiệp và người lao động, nhất là nhóm lao động thu nhập thấp và doanh nghiệp thâm dụng lao động.
3. Bộ Nội vụ ban hành thủ tục hành chính mới về việc làm, liên quan bảo hiểm thất nghiệp.
Ngày 22/01/2026, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 107/QĐ-BNV công bố các thủ tục hành chính mới ban hành và thủ tục hành chính bị bãi bỏ tại Nghị định số 374/2025/NĐ-CP trong lĩnh vực việc làm, liên quan đến bảo hiểm thất nghiệp. Thông tin công bố ngày 26/01/2026 cho biết có 10 thủ tục hành chính mới về việc làm và bảo hiểm thất nghiệp. Đây là thay đổi quan trọng về mặt quản trị nhà nước, vì tác động trực tiếp đến hồ sơ, trình tự, thẩm quyền và cách thức thực hiện các chế độ liên quan đến thất nghiệp.
4. Chính phủ ban hành Nghị định 07/2026/NĐ-CP về chế độ tiền lương khu vực công
Ngày 10/01/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 07/2026/NĐ-CP, có hiệu lực ngay trong ngày, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 204/2004/NĐ-CP về chế độ tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang. Mặc dù đây là chính sách thuộc khu vực công nhiều hơn là quan hệ lao động doanh nghiệp, nhưng nó vẫn có ý nghĩa lớn đối với tổng thể thị trường lao động, vì ảnh hưởng tới mặt bằng thu nhập, tâm lý dịch chuyển lao động và kỳ vọng cải cách tiền lương trong năm 2026.
5. Đầu tháng 1/2026, Chính phủ và hệ thống báo chí chính thức đồng loạt nhấn mạnh các “chính sách mới có hiệu lực từ tháng 1/2026” trong đó lao động – tiền lương là nhóm nổi bật
Thông tin ngày 01/01/2026 từ Cổng Thông tin điện tử Chính phủ nêu rõ việc tăng lương tối thiểu vùng là một trong những chính sách mới đáng chú ý có hiệu lực từ tháng 1/2026. Điều này cho thấy tháng 1/2026 không chỉ là thời điểm áp dụng kỹ thuật một quy định tiền lương mới, mà còn là tín hiệu nhà nước tiếp tục ưu tiên trục tiền lương – an sinh – thị trường lao động trong điều hành.
6. Cuối tháng 1/2026, vấn đề “đóng BHXH thấp hơn thu nhập thực tế” tiếp tục được phản ánh mạnh
Các bài viết chuyên đề cuối tháng 1/2026 cho biết tình trạng doanh nghiệp đóng BHXH cho người lao động trên mức lương thấp hơn thu nhập thực nhận vẫn còn khá phổ biến; có thông tin cho thấy hơn 43% lao động đóng BHXH thấp hơn thu nhập thực tế, gần 11% chỉ đóng trên nền lương tối thiểu vùng, và khoảng 5% không được đóng BHXH. Dù đây là số liệu báo chí khai thác từ khảo sát/chuyên đề, không phải báo cáo thống kê tháng của Nhà nước, nhưng nó phản ánh đúng một điểm nghẽn pháp lý – thực tiễn rất đáng chú ý trong tháng 1/2026.
1. Tăng lương tối thiểu vùng từ ngày 01/01/2026
Sự kiện pháp lý quan trọng nhất đối với quan hệ lao động khu vực doanh nghiệp trong tháng 1/2026 là Nghị định 293/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 01/01/2026, quy định mức lương tối thiểu tháng và giờ mới. Cụ thể: Vùng I: 5.310.000 đồng/tháng, 25.500 đồng/giờ; Vùng II: 4.730.000 đồng/tháng, 22.700 đồng/giờ; Vùng III: 4.140.000 đồng/tháng, 20.000 đồng/giờ; Vùng IV: 3.700.000 đồng/tháng, 17.800 đồng/giờ. Mức tăng bình quân khoảng 7,2%, tương đương tăng từ 250.000 đến 350.000 đồng/tháng so với mức cũ.
2. Tăng chi phí lao động và căn cứ đóng bảo hiểm xã hội ở khu vực lương thấp
Việc tăng lương tối thiểu vùng từ đầu tháng 1/2026 kéo theo hệ quả thực tế là mức lương làm căn cứ tối thiểu để đóng BHXH bắt buộc ở nhiều doanh nghiệp cũng tăng lên. Báo chí đầu năm 2026 phản ánh rằng tại vùng I, nếu người lao động đóng BHXH trên nền lương tối thiểu mới thì phần trích nộp của người lao động cũng tăng tương ứng. Đây là một áp lực chi phí có thật đối với cả doanh nghiệp và người lao động, nhất là nhóm lao động thu nhập thấp và doanh nghiệp thâm dụng lao động.
3. Bộ Nội vụ ban hành thủ tục hành chính mới về việc làm, liên quan bảo hiểm thất nghiệp.
Ngày 22/01/2026, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 107/QĐ-BNV công bố các thủ tục hành chính mới ban hành và thủ tục hành chính bị bãi bỏ tại Nghị định số 374/2025/NĐ-CP trong lĩnh vực việc làm, liên quan đến bảo hiểm thất nghiệp. Thông tin công bố ngày 26/01/2026 cho biết có 10 thủ tục hành chính mới về việc làm và bảo hiểm thất nghiệp. Đây là thay đổi quan trọng về mặt quản trị nhà nước, vì tác động trực tiếp đến hồ sơ, trình tự, thẩm quyền và cách thức thực hiện các chế độ liên quan đến thất nghiệp.
4. Chính phủ ban hành Nghị định 07/2026/NĐ-CP về chế độ tiền lương khu vực công
Ngày 10/01/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 07/2026/NĐ-CP, có hiệu lực ngay trong ngày, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 204/2004/NĐ-CP về chế độ tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang. Mặc dù đây là chính sách thuộc khu vực công nhiều hơn là quan hệ lao động doanh nghiệp, nhưng nó vẫn có ý nghĩa lớn đối với tổng thể thị trường lao động, vì ảnh hưởng tới mặt bằng thu nhập, tâm lý dịch chuyển lao động và kỳ vọng cải cách tiền lương trong năm 2026.
5. Đầu tháng 1/2026, Chính phủ và hệ thống báo chí chính thức đồng loạt nhấn mạnh các “chính sách mới có hiệu lực từ tháng 1/2026” trong đó lao động – tiền lương là nhóm nổi bật
Thông tin ngày 01/01/2026 từ Cổng Thông tin điện tử Chính phủ nêu rõ việc tăng lương tối thiểu vùng là một trong những chính sách mới đáng chú ý có hiệu lực từ tháng 1/2026. Điều này cho thấy tháng 1/2026 không chỉ là thời điểm áp dụng kỹ thuật một quy định tiền lương mới, mà còn là tín hiệu nhà nước tiếp tục ưu tiên trục tiền lương – an sinh – thị trường lao động trong điều hành.
6. Cuối tháng 1/2026, vấn đề “đóng BHXH thấp hơn thu nhập thực tế” tiếp tục được phản ánh mạnh
Các bài viết chuyên đề cuối tháng 1/2026 cho biết tình trạng doanh nghiệp đóng BHXH cho người lao động trên mức lương thấp hơn thu nhập thực nhận vẫn còn khá phổ biến; có thông tin cho thấy hơn 43% lao động đóng BHXH thấp hơn thu nhập thực tế, gần 11% chỉ đóng trên nền lương tối thiểu vùng, và khoảng 5% không được đóng BHXH. Dù đây là số liệu báo chí khai thác từ khảo sát/chuyên đề, không phải báo cáo thống kê tháng của Nhà nước, nhưng nó phản ánh đúng một điểm nghẽn pháp lý – thực tiễn rất đáng chú ý trong tháng 1/2026.
Nhận định về tình hình lao động tháng 1/2026
Có thể nhận thấy tháng 1/2026 mang ba đặc điểm nổi bật.
Thứ nhất, thị trường lao động ổn định nhưng chưa thật sự “nóng”.
Dữ liệu nền của năm 2025 cho thấy số người có việc làm tăng, thiếu việc làm giảm, thu nhập bình quân tăng. Điều đó cho thấy thị trường lao động Việt Nam đi vào năm 2026 với một mặt bằng tương đối vững. Tuy nhiên, ổn định không có nghĩa là dư dả cơ hội cho mọi nhóm lao động. Các ngành thâm dụng lao động, khu vực sản xuất xuất khẩu, logistics, bán lẻ và dịch vụ vẫn phụ thuộc lớn vào đơn hàng, cầu tiêu dùng và chu kỳ sau Tết.
Thứ hai, áp lực chi phí lao động tăng lên ngay từ đầu năm.
Nghị định 293/2025/NĐ-CP làm tăng lương tối thiểu, kéo theo tăng chi phí lương, tăng nền đóng BHXH, tăng chi phí tuân thủ. Về mặt chính sách xã hội, đây là hướng đi hợp lý để cải thiện mức sống tối thiểu cho người lao động. Nhưng về phía doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp gia công, doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động giản đơn, sức ép chi phí ngay đầu năm là rất rõ.
Thứ ba, trọng tâm quản lý nhà nước đang dịch chuyển sang chuẩn hóa thủ tục và siết tuân thủ.
Quyết định 107/QĐ-BNV về 10 thủ tục hành chính mới liên quan việc làm và bảo hiểm thất nghiệp cho thấy định hướng quản lý không chỉ là ban hành chế độ, mà còn là làm rõ hơn quy trình thực hiện, hồ sơ, thẩm quyền và trách nhiệm. Cùng với các phản ánh về việc đóng BHXH thấp hơn thu nhập thực tế, có thể thấy năm 2026 nhiều khả năng sẽ là năm cơ quan quản lý tăng cường kiểm tra, hướng dẫn và chuẩn hóa việc thực thi pháp luật lao động – bảo hiểm xã hội ở cấp doanh nghiệp.
Có thể nhận thấy tháng 1/2026 mang ba đặc điểm nổi bật.
Thứ nhất, thị trường lao động ổn định nhưng chưa thật sự “nóng”.
Dữ liệu nền của năm 2025 cho thấy số người có việc làm tăng, thiếu việc làm giảm, thu nhập bình quân tăng. Điều đó cho thấy thị trường lao động Việt Nam đi vào năm 2026 với một mặt bằng tương đối vững. Tuy nhiên, ổn định không có nghĩa là dư dả cơ hội cho mọi nhóm lao động. Các ngành thâm dụng lao động, khu vực sản xuất xuất khẩu, logistics, bán lẻ và dịch vụ vẫn phụ thuộc lớn vào đơn hàng, cầu tiêu dùng và chu kỳ sau Tết.
Thứ hai, áp lực chi phí lao động tăng lên ngay từ đầu năm.
Nghị định 293/2025/NĐ-CP làm tăng lương tối thiểu, kéo theo tăng chi phí lương, tăng nền đóng BHXH, tăng chi phí tuân thủ. Về mặt chính sách xã hội, đây là hướng đi hợp lý để cải thiện mức sống tối thiểu cho người lao động. Nhưng về phía doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp gia công, doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động giản đơn, sức ép chi phí ngay đầu năm là rất rõ.
Thứ ba, trọng tâm quản lý nhà nước đang dịch chuyển sang chuẩn hóa thủ tục và siết tuân thủ.
Quyết định 107/QĐ-BNV về 10 thủ tục hành chính mới liên quan việc làm và bảo hiểm thất nghiệp cho thấy định hướng quản lý không chỉ là ban hành chế độ, mà còn là làm rõ hơn quy trình thực hiện, hồ sơ, thẩm quyền và trách nhiệm. Cùng với các phản ánh về việc đóng BHXH thấp hơn thu nhập thực tế, có thể thấy năm 2026 nhiều khả năng sẽ là năm cơ quan quản lý tăng cường kiểm tra, hướng dẫn và chuẩn hóa việc thực thi pháp luật lao động – bảo hiểm xã hội ở cấp doanh nghiệp.
Đánh giá pháp lý
Xét về pháp luật lao động, tháng 1/2026 không phải là tháng xuất hiện một đạo luật lao động hoàn toàn mới, nhưng lại là tháng nhiều quy định có tác động thực tế rất mạnh bắt đầu vận hành.
Tác động lớn nhất là ở trục lương tối thiểu – BHXH – thất nghiệp – thủ tục hành chính. Đây là nhóm vấn đề bám sát đời sống doanh nghiệp hơn nhiều so với những thay đổi mang tính khẩu hiệu. Một quy định tăng lương tối thiểu dù nhìn qua chỉ là con số, nhưng trên thực tế sẽ ảnh hưởng đồng thời đến: tiền lương trong hợp đồng lao động, thương lượng tập thể, thang bảng lương nội bộ, mức đóng BHXH, mức trợ cấp thôi việc trong một số trường hợp gián tiếp liên quan, cũng như toàn bộ chi phí nhân công của doanh nghiệp.
Ở góc độ thực thi, vấn đề đáng quan tâm nhất không còn là “có luật hay không”, mà là doanh nghiệp có tuân thủ đúng nền lương đóng BHXH, đúng hồ sơ thủ tục thất nghiệp, đúng chế độ trả lương hay không. Phản ánh về tình trạng đóng BHXH thấp hơn thu nhập thực tế cho thấy khoảng cách giữa văn bản và thực tế vẫn còn đáng kể. Đây là nơi dễ phát sinh tranh chấp lao động, khiếu nại bảo hiểm và xử phạt hành chính.
Xét về pháp luật lao động, tháng 1/2026 không phải là tháng xuất hiện một đạo luật lao động hoàn toàn mới, nhưng lại là tháng nhiều quy định có tác động thực tế rất mạnh bắt đầu vận hành.
Tác động lớn nhất là ở trục lương tối thiểu – BHXH – thất nghiệp – thủ tục hành chính. Đây là nhóm vấn đề bám sát đời sống doanh nghiệp hơn nhiều so với những thay đổi mang tính khẩu hiệu. Một quy định tăng lương tối thiểu dù nhìn qua chỉ là con số, nhưng trên thực tế sẽ ảnh hưởng đồng thời đến: tiền lương trong hợp đồng lao động, thương lượng tập thể, thang bảng lương nội bộ, mức đóng BHXH, mức trợ cấp thôi việc trong một số trường hợp gián tiếp liên quan, cũng như toàn bộ chi phí nhân công của doanh nghiệp.
Ở góc độ thực thi, vấn đề đáng quan tâm nhất không còn là “có luật hay không”, mà là doanh nghiệp có tuân thủ đúng nền lương đóng BHXH, đúng hồ sơ thủ tục thất nghiệp, đúng chế độ trả lương hay không. Phản ánh về tình trạng đóng BHXH thấp hơn thu nhập thực tế cho thấy khoảng cách giữa văn bản và thực tế vẫn còn đáng kể. Đây là nơi dễ phát sinh tranh chấp lao động, khiếu nại bảo hiểm và xử phạt hành chính.
Dự đoán cho các tháng tiếp theo của năm 2026
Từ các tín hiệu của tháng 1/2026 và các dự báo công bố trong tháng 2/2026, có thể dự đoán một số xu hướng.
1. Việc làm quý I/2026 có khả năng tăng nhẹ
Bộ Nội vụ dự báo trong quý I/2026 số người có việc làm có thể tăng khoảng 300.000 người so với quý IV/2025, nâng tổng số lao động có việc làm lên khoảng 53 triệu người. Đây là dự báo tích cực, cho thấy quán tính phục hồi vẫn tiếp diễn ít nhất trong ngắn hạn.
2. Sau Tết, nhu cầu tuyển dụng sẽ tăng nhưng tập trung nhiều ở lao động phổ thông và sản xuất – dịch vụ
Các thông tin từ cuối tháng 2/2026 cho thấy riêng TP.HCM dự kiến cần khoảng 59.481 vị trí việc làm sau Tết, trong đó lao động giản đơn chiếm tỷ trọng lớn nhất, tiếp theo là công nghiệp chế biến – kỹ thuật, thương mại – dịch vụ – logistics. Điều này cho thấy cơ hội việc làm tiếp tục có, nhưng phân bổ không đều; nhóm lao động kỹ năng thấp vẫn là nhóm được tuyển số lượng lớn, còn nhóm lao động chuyên môn cao phải cạnh tranh chất lượng hơn.
3. Tranh chấp và thanh tra về BHXH, tiền lương có thể gia tăng
Khi lương tối thiểu tăng, nền đóng BHXH tăng, và thủ tục hành chính mới về thất nghiệp đi vào áp dụng, khả năng phát sinh sai sót, chậm điều chỉnh, hoặc cố tình lách luật ở doanh nghiệp là khá cao. Vì vậy, năm 2026 có khả năng sẽ chứng kiến nhiều hơn các vụ việc liên quan đến chênh lệch giữa lương thực trả và lương làm căn cứ đóng bảo hiểm, hoặc tranh chấp về quyền lợi sau khi chấm dứt hợp đồng.
4. Áp lực cải cách tiền lương khu vực công sẽ tiếp tục là vấn đề lớn trong năm 2026
Việc ban hành Nghị định 07/2026/NĐ-CP ngay từ tháng 1 và các thông tin sau đó về việc tiếp tục xem xét điều chỉnh chế độ tiền lương cho cán bộ, công chức, viên chức cho thấy chủ đề tiền lương khu vực công chưa khép lại. Điều này sẽ có tác động lan tỏa đến toàn thị trường lao động, đặc biệt trong so sánh tương quan thu nhập giữa khu vực công và khu vực tư.
Tổng kết
Tháng 1/2026 của thị trường lao động Việt Nam không phải là tháng bùng nổ về số lượng sự kiện, nhưng lại là tháng có ý nghĩa bản lề. Bản lề ở chỗ: mặt bằng thị trường lao động bước sang năm mới với nền tảng năm 2025 tương đối ổn định; đồng thời nhiều chính sách có ảnh hưởng thực chất đến tiền lương, BHXH, thất nghiệp và quản trị lao động bắt đầu có hiệu lực.
Nhìn tổng thể, bức tranh tháng 1/2026 là tích cực nhưng thận trọng. Tích cực vì việc làm chưa có dấu hiệu suy giảm đáng lo, thu nhập có xu hướng tăng, chính sách lương tối thiểu tiếp tục được điều chỉnh theo hướng bảo vệ người lao động. Thận trọng vì chi phí lao động tăng, khoảng cách giữa luật và thực thi vẫn còn, và khu vực doanh nghiệp sẽ phải thích ứng nhanh hơn với yêu cầu tuân thủ.
Thư Ký
(Tổng hợp từ báo chí trong nước)
Nhìn tổng thể, bức tranh tháng 1/2026 là tích cực nhưng thận trọng. Tích cực vì việc làm chưa có dấu hiệu suy giảm đáng lo, thu nhập có xu hướng tăng, chính sách lương tối thiểu tiếp tục được điều chỉnh theo hướng bảo vệ người lao động. Thận trọng vì chi phí lao động tăng, khoảng cách giữa luật và thực thi vẫn còn, và khu vực doanh nghiệp sẽ phải thích ứng nhanh hơn với yêu cầu tuân thủ.
Thư Ký
(Tổng hợp từ báo chí trong nước)
.....
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét