10 lời khuyên về cách ứng xử nơi công sở

Môi trường làm việc tại doanh nghiệp là môi trường tập thể, do vậy NLĐ cần hoà đồng với mọi người (ảnh minh hoạ)

Hoa Văn

Ứng xử nơi công sở không chỉ là thước đo sự chuyên nghiệp của mỗi cá nhân mà còn là yếu tố quyết định đến sự hài hòa, ổn định của quan hệ lao động. Một môi trường làm việc lý tưởng phải được xây dựng dựa trên việc tuân thủ pháp luật và sự tôn trọng lẫn nhau. Các nguyên tắc ứng xử dưới đây được xây dựng dựa trên nền tảng pháp lý về quyền, nghĩa vụ và kỷ luật lao động. 

1. Tôn trọng danh dự, nhân phẩm và tuyệt đối không quấy rối tình dục

Pháp luật nghiêm cấm mọi hành vi ngược đãi, đánh đập, nhục mạ nhân phẩm tại nơi làm việc. Đặc biệt, quấy rối tình dục (bằng hành động, lời nói hoặc phi lời nói như ngôn ngữ cơ thể, tin nhắn có ngụ ý tình dục) là ranh giới đỏ tuyệt đối không được vi phạm. Ứng xử chuẩn mực là giữ khoảng cách an toàn, dùng ngôn từ đúng mực với đồng nghiệp.

Ví dụ: Thay vì trêu đùa quá trớn về ngoại hình của đồng nghiệp nữ (điều có thể cấu thành hành vi quấy rối tình dục bằng lời nói), hãy chỉ tập trung trao đổi về chuyên môn công việc.

2. Không phân biệt đối xử trong công việc

Sự đa dạng tạo nên sức mạnh của tập thể. Việc phân biệt đối xử dựa trên giới tính, dân tộc, tôn giáo, độ tuổi, tình trạng thai sản hay việc tham gia công đoàn là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm. Cư xử văn minh là đánh giá đồng nghiệp dựa trên năng lực và thái độ làm việc của họ.

Ví dụ: Một trưởng nhóm không được phép từ chối giao việc quan trọng cho một nhân viên nữ chỉ vì cô ấy đang mang thai hoặc đang nuôi con nhỏ, mà phải tạo điều kiện bình đẳng.

3. Tuân thủ nghiêm ngặt thời giờ làm việc và trật tự nội quy

Nội quy lao động là "đạo luật thu nhỏ" của doanh nghiệp. Người lao động có nghĩa vụ chấp hành kỷ luật lao động, bao gồm thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi và trật tự tại nơi làm việc. Đi làm đúng giờ, không tự ý rời vị trí là biểu hiện cơ bản nhất của kỷ luật công sở.

Ví dụ: Nếu ca làm việc bắt đầu lúc 8h00, nhân viên cần có mặt và sẵn sàng làm việc tại thời điểm này. Việc tự ý bỏ việc 05 ngày liên tục không có lý do chính đáng có thể bị kỷ luật sa thải.

4. Giải quyết bất đồng thông qua đối thoại thiện chí

Khi có khúc mắc về công việc, lương thưởng hay điều kiện làm việc, thay vì phản ứng tiêu cực hoặc kích động, người lao động nên sử dụng quyền yêu cầu đối thoại tại nơi làm việc. Việc đối thoại thiện chí, hợp tác giúp xây dựng quan hệ lao động tiến bộ.

Ví dụ: Khi không hài lòng về định mức lao động mới, nhân viên nên thông qua tổ chức đại diện (Công đoàn) để gửi kiến nghị và đối thoại trực tiếp với Giám đốc thay vì tự ý ngừng việc.

5. Tuân thủ tuyệt đối quy tắc An toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ)

Giữ an toàn cho bản thân và đồng nghiệp là trách nhiệm đạo đức và pháp lý. Người lao động phải sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân, chấp hành quy trình an toàn và giữ gìn vệ sinh nơi làm việc.

Ví dụ: Dù làm việc trong văn phòng hay nhà máy, nhân viên không được tự ý tháo dỡ thiết bị bảo vệ của máy móc, đồng thời phải dọn dẹp không gian làm việc sạch sẽ để phòng chống cháy nổ.

6. Bảo vệ tài sản và bí mật kinh doanh của công ty

Sự trung thành và bảo mật thông tin là phẩm chất cốt lõi của người đi làm. Làm hư hỏng tài sản, tiết lộ bí mật công nghệ, bí mật kinh doanh không chỉ vi phạm đạo đức nghề nghiệp mà còn có thể bị kỷ luật sa thải và phải bồi thường thiệt hại.

Ví dụ: Không sử dụng máy tính công ty để tải phần mềm độc hại, không gửi danh sách khách hàng của công ty cho đối thủ cạnh tranh.

7. Đoàn kết, hỗ trợ đồng nghiệp

Tinh thần đồng đội là chất keo gắn kết doanh nghiệp. Đối với đoàn viên công đoàn, việc đoàn kết, giúp đỡ đồng nghiệp trong lao động và cuộc sống là một trách nhiệm được quy định rõ.

Ví dụ: Hướng dẫn tận tình cho một nhân viên mới thử việc hoặc hỗ trợ đồng nghiệp hoàn thành công việc khi họ gặp ốm đau đột xuất.

8. Phản hồi và từ chối công việc một cách hợp pháp, chuyên nghiệp

Ứng xử chuyên nghiệp không có nghĩa là mù quáng tuân lệnh. Người lao động có quyền từ chối làm việc hoặc rời bỏ nơi làm việc nếu thấy rõ có nguy cơ đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe. Tuy nhiên, cách ứng xử đúng là phải "báo ngay cho người quản lý trực tiếp" chứ không âm thầm bỏ đi.

Ví dụ: Khi phát hiện rò rỉ điện tại xưởng, công nhân có quyền dừng máy, lùi ra xa và ngay lập tức báo cáo cho Tổ trưởng hoặc người làm công tác ATVSLĐ để xử lý.

9. Giao tiếp hòa nhã và tôn trọng không gian chung

Giao tiếp lịch sự (biết nói lời cảm ơn, xin lỗi), không gây ồn ào ảnh hưởng đến người khác, kiểm soát cảm xúc cá nhân là những kỹ năng mềm quan trọng giúp giảm thiểu xung đột công sở.

Ví dụ: Sử dụng tai nghe khi nghe nhạc hoặc gọi điện thoại cá nhân trong giờ nghỉ giải lao để không làm phiền đồng nghiệp đang làm việc.

10. Chú ý trang phục và tác phong làm việc 

Mặc dù pháp luật cho phép người sử dụng lao động quy định về trang phục, văn hóa ứng xử trong Nội quy lao động, nhưng tựu trung lại, việc ăn mặc gọn gàng, phù hợp với tính chất công việc là cách thể hiện sự tôn trọng với bản thân, đồng nghiệp và khách hàng.

Ví dụ: Không mặc quần áo quá hở hang hoặc luộm thuộm khi làm việc tại môi trường văn phòng đòi hỏi sự nghiêm túc.

LƯU Ý VÀ LỜI KHUYÊN DÀNH CHO LÃNH ĐẠO DOANH NGHIỆP (NGƯỜI SỬ DỤNG LAO ĐỘNG)

Để nhân viên có thể ứng xử chuẩn mực, vai trò kiến tạo môi trường của Lãnh đạo doanh nghiệp là mang tính quyết định. Dưới đây là các lưu ý then chốt:

1. Thể chế hóa văn hóa ứng xử bằng Nội quy lao động: 

Lãnh đạo không thể chỉ mong cầu nhân viên ứng xử tốt mà phải quy định bằng văn bản. Doanh nghiệp (từ 10 lao động trở lên) bắt buộc phải ban hành Nội quy lao động bằng văn bản, trong đó quy định rõ về trật tự nơi làm việc, văn hóa ứng xử, trang phục và các hành vi vi phạm kỷ luật.

2. Tiên phong thiết lập cơ chế phòng, chống quấy rối tình dục: 

Lãnh đạo phải xây dựng và thực hiện các giải pháp phòng, chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc. Phải quy định chi tiết trình tự, thủ tục khiếu nại, tố cáo và xử lý kỷ luật đối với hành vi này trong Nội quy lao động, bảo đảm nguyên tắc bảo mật và an toàn cho nạn nhân.

3. Tôn trọng nhân phẩm và thúc đẩy dân chủ, đối thoại: 

Lãnh đạo phải có nghĩa vụ tôn trọng danh dự, nhân phẩm của người lao động. Tuyệt đối không dùng hình thức "phạt tiền, cắt lương" để thay thế cho xử lý kỷ luật lao động vì đây là hành vi bị cấm. Bên cạnh đó, cần thường xuyên tổ chức đối thoại tại nơi làm việc (định kỳ hoặc khi có yêu cầu) để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của nhân viên, từ đó giải tỏa các bức xúc tiềm ẩn.

4. Chăm lo điều kiện vật chất và bình đẳng giới: 

Hành vi ứng xử của nhân viên bị ảnh hưởng lớn bởi điều kiện làm việc. Lãnh đạo cần bảo đảm nơi làm việc đạt yêu cầu về không gian, có đủ buồng tắm, buồng vệ sinh. Đặc biệt, khuyến khích lắp đặt phòng vắt, trữ sữa mẹ cho lao động nữ và hỗ trợ chi phí gửi trẻ. Sự quan tâm này sẽ xây dựng lòng trung thành và văn hóa gắn kết mạnh mẽ trong doanh nghiệp.

.......