Không tự ý sử dụng hình ảnh, thông tin cá nhân trong Hồ sơ xin việc

Doanh nghiệp tuyển dụng không được tự ý sử dụng, phát tán hình ảnh, thông tin cá nhân trong Hồ sơ xin việc (ảnh minh hoạ)

Ls. Trần Hồng Phong 

Hồ sơ xin việc (CV/Resume) là tài liệu chứa đựng rất nhiều thông tin nhạy cảm của ứng viên, bao gồm hình ảnh chân dung, họ tên, ngày tháng năm sinh, địa chỉ, số điện thoại, tình trạng hôn nhân và đôi khi cả thông tin về gia đình. Trong quá trình tuyển dụng, dù không nhiều, nhưng có trường hợp nhà tuyển dụng hoặc nhân sự (HR) đã tự ý lưu trữ, chia sẻ hoặc sử dụng hình ảnh, thông tin từ hồ sơ xin việc của ứng viên cho các mục đích khác ngoài tuyển dụng (như quảng cáo, làm ví dụ minh họa, hoặc thậm chí đăng tải lên mạng xã hội để chế giễu).

Dưới góc độ pháp lý, hành vi này vi phạm nghiêm trọng các quyền nhân thân cơ bản của công dân.

1. Phân tích, giải thích quy định pháp luật và điều luật liên quan

Pháp luật dân sự Việt Nam bảo vệ rất nghiêm ngặt quyền nhân thân của cá nhân, đặc biệt là hình ảnh và thông tin bí mật đời tư. Cụ thể, căn cứ theo Bộ luật Dân sự 2015:

* Về quyền đối với hình ảnh: 

Điều 32 quy định cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình và việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý. Hơn nữa, nếu việc sử dụng hình ảnh vì mục đích thương mại (ví dụ: dùng ảnh ứng viên đẹp để quảng bá môi trường làm việc của công ty) thì phải trả thù lao cho người có hình ảnh, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác. Các trường hợp được sử dụng hình ảnh mà không cần đồng ý chỉ giới hạn ở lợi ích quốc gia, dân tộc, công cộng hoặc các hoạt động công cộng không làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm. Hồ sơ xin việc hoàn toàn không thuộc các ngoại lệ này.

* Về quyền đối với thông tin cá nhân, đời sống riêng tư: 

Hồ sơ xin việc chứa đựng bí mật cá nhân. Theo Điều 38, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Bộ luật quy định rõ: "Việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân phải được người đó đồng ý".

* Về quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín: 

Theo Điều 34, danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Việc tự ý đăng tải hồ sơ xin việc của ứng viên lên mạng xã hội kèm theo những lời bình phẩm, chê bai là hành vi làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm của họ.

2. Ví dụ minh hoạ

* Ví dụ 1 (Sử dụng hình ảnh mục đích thương mại): 

Chị A nộp hồ sơ ứng tuyển vị trí Lễ tân tại Công ty B, trong đó đính kèm một bức ảnh chân dung rất đẹp. Công ty B sau đó không tuyển dụng chị A nhưng lại tự ý lấy bức ảnh trong hồ sơ của chị để thiết kế poster quảng cáo tuyển dụng trên Fanpage của công ty mà không hề xin phép. Đây là hành vi vi phạm Điều 32 về quyền đối với hình ảnh.

* Ví dụ 2 (Xâm phạm thông tin cá nhân và danh dự): 

Anh C nộp CV xin việc nhưng mắc một số lỗi chính tả và trình bày thiếu chuyên nghiệp. Một nhân viên HR của công ty đã chụp lại CV này (để nguyên họ tên, số điện thoại, địa chỉ của anh C) và đăng lên một hội nhóm Facebook với dòng trạng thái mỉa mai: "Ứng viên thời nay viết CV thế này đây". Hành vi này không chỉ vi phạm Điều 38 về việc công khai bí mật cá nhân không có sự đồng ý, mà còn vi phạm Điều 34, làm ảnh hưởng xấu đến uy tín, danh dự của anh C.

3. Bình luận và đánh giá

Hành vi tự ý sử dụng hình ảnh, thông tin trong hồ sơ xin việc thường xuất phát từ sự chủ quan và thiếu hiểu biết pháp luật của bộ phận nhân sự. Nhiều người lầm tưởng rằng khi ứng viên chủ động gửi hồ sơ cho công ty, công ty có toàn quyền sở hữu và định đoạt đối với tài liệu đó. Tuy nhiên, việc ứng viên gửi hồ sơ chỉ mang mục đích duy nhất là đề nghị giao kết hợp đồng lao động (ứng tuyển). Họ không hề đồng ý (cấp quyền) cho công ty sử dụng thông tin của họ vào mục đích khác.

Khi quyền dân sự bị xâm phạm, ứng viên hoàn toàn có quyền áp dụng các phương thức bảo vệ theo Điều 11, bao gồm yêu cầu Tòa án buộc công ty chấm dứt hành vi vi phạm, buộc xin lỗi, cải chính công khai và buộc bồi thường thiệt hại. 

Theo Điều 592, thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm bao gồm chi phí hạn chế, khắc phục thiệt hại, thu nhập bị mất và một khoản tiền bù đắp tổn thất tinh thần (tối đa không quá 10 lần mức lương cơ sở nếu không thỏa thuận được).

4. Lưu ý và lời khuyên cho các bên liên quan

a. Đối với nhà tuyển dụng (Người sử dụng lao động và bộ phận HR):

* Xây dựng quy chế bảo mật: 

Phải có quy định nội bộ chặt chẽ về việc bảo mật thông tin ứng viên. Các bên tiếp cận hồ sơ (nhân sự, giám đốc nhân sự, người phỏng vấn) không được tiết lộ thông tin bí mật cá nhân mà mình biết được,.

* Xóa/Hủy hồ sơ khi không sử dụng: 

Nếu ứng viên không trúng tuyển và công ty không có chính sách lưu trữ hồ sơ cho các đợt tuyển dụng sau, cần tiêu hủy hồ sơ an toàn.

* Xin phép bằng văn bản: 

Nếu muốn dùng CV của ứng viên làm "case study" (ví dụ nội bộ) hoặc dùng hình ảnh của họ, bắt buộc phải che mờ toàn bộ thông tin định danh (tên, số điện thoại, email) hoặc phải xin phép và nhận được sự đồng ý rõ ràng từ ứng viên,.

b. Đối với người lao động (Ứng viên):

* Chủ động bảo vệ dữ liệu: 

Chỉ cung cấp những thông tin cá nhân thực sự cần thiết cho vị trí ứng tuyển. Hạn chế đưa các thông tin quá nhạy cảm (như số CMND/CCCD, thông tin chi tiết gia đình) ngay trong vòng lọc CV ban đầu, chỉ cung cấp khi đã trúng tuyển và làm thủ tục nhận việc.

* Lên tiếng khi bị vi phạm: 

Nếu phát hiện hình ảnh hoặc CV của mình bị đăng tải, sử dụng trái phép, hãy lập tức lưu lại bằng chứng (chụp màn hình, lập vi bằng). Căn cứ theo Điều 32 và Điều 34, ứng viên có quyền yêu cầu cá nhân/tổ chức đó gỡ bỏ thông tin, xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại. Nếu họ không hợp tác, có thể khởi kiện ra Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

.....