Công tác nữ công - nhiệm vụ của Ban chấp hành Công đoàn cơ sở

Công tác nữ công góp phần bảo vệ, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của lao động nữ (ảnh minh hoạ) 

Ls. Trần Hồng Phong giới thiệu

Công tác nữ công được xác định là một trong những nhiệm vụ của Ban chấp hành Công đoàn cơ sở tại mỗi doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, Ban nữ công Công đoàn được thành lập, tham mưu giúp Ban Chấp hành Công đoàn các vấn đề liên quan đến lao động nữ, bình đẳng giới, sức khỏe sinh sản, gia đình, trẻ em; đại diện tham gia giải quyết các vấn đề có liên quan trực tiếp đến lao động nữ và trẻ em. 

Dưới đây là những quy định tại: Luật Công đoàn 2024 (sửa đổi bổ sung 2015) và Điều lệ Công đoàn 2024. 

Trong hệ thống tổ chức Công đoàn Việt Nam, công tác nữ công đóng vai trò then chốt nhằm bảo vệ và thúc đẩy quyền lợi của lao động nữ. Việc thực hiện tốt công tác này không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn thể hiện sự chăm lo sâu sắc đến lực lượng lao động đặc thù này.

1. Khái quát về công tác nữ công và quy định tổ chức tại Công đoàn cơ sở

Theo quy định, công tác nữ công là nhiệm vụ của ban chấp hành công đoàn mỗi cấp, nhằm phát huy vai trò và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên nữ, lao động nữ theo quy định của pháp luật và tổ chức công đoàn. Điều này cụ thể hóa trách nhiệm của Công đoàn trong việc bảo đảm thực hiện bình đẳng giới và các biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới trong việc đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên công đoàn, người lao động.

Về mặt tổ chức bộ máy tại Công đoàn cơ sở, cấp trên trực tiếp cơ sở, pháp luật quy định rõ:

* Đối với đơn vị có từ 10 đoàn viên nữ trở lên: 

Ban chấp hành công đoàn cùng cấp quyết định thành lập ban nữ công quần chúng và chỉ định thành viên để tham mưu, giúp việc về công tác nữ công. Ban này có từ 03 thành viên trở lên (không vượt quá 2/3 tổng số ủy viên ban chấp hành), do một nữ ủy viên ban chấp hành làm trưởng ban (nếu không có nữ ủy viên ban chấp hành thì chỉ định 01 đoàn viên nữ làm trưởng ban và phân công một ủy viên ban chấp hành phụ trách).

* Đối với đơn vị có dưới 10 đoàn viên nữ: 

Chỉ định một ủy viên ban chấp hành hoặc cử một đoàn viên nữ phụ trách công tác tham mưu tổ chức các hoạt động nữ công.

Ban nữ công quần chúng sẽ đương nhiên chấm dứt nhiệm vụ khi ban chấp hành công đoàn cùng cấp kết thúc nhiệm kỳ hoặc chấm dứt hoạt động.

2. Nội dung và nhiệm vụ của công tác nữ công

Theo Điều lệ Công đoàn và Hướng dẫn thi hành, nhiệm vụ của công tác nữ công và ban nữ công quần chúng bao gồm các mặt trọng tâm sau:

* Về chính sách và đại diện bảo vệ quyền lợi: 

Tham gia triển khai thực hiện chế độ, chính sách, pháp luật có liên quan đến lao động nữ; đại diện tham gia giải quyết các vấn đề có liên quan trực tiếp đến đoàn viên nữ, lao động nữ và trẻ em. Tham gia xây dựng, phản biện, kiểm tra, giám sát thực hiện chế độ, chính sách lao động nữ.

* Về chăm lo đời sống và phong trào: 

Tham mưu xây dựng chương trình, kinh phí tổ chức các hoạt động chăm lo, bảo vệ quyền lợi cho đoàn viên nữ. Tổ chức các phong trào trong đoàn viên nữ, lao động nữ.

* Về các vấn đề xã hội, giới tính: 

Thực hiện các hoạt động về giới, bình đẳng giới, vì sự phát triển của phụ nữ; công tác cán bộ nữ, dân số, sức khỏe sinh sản; công tác gia đình, trẻ em.

* Về tuyên truyền và phát triển đội ngũ: 

- Nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của đoàn viên nữ để đề xuất, kiến nghị với ban chấp hành công đoàn. 

- Tuyên truyền, giáo dục chính sách, pháp luật; phát hiện, bồi dưỡng đoàn viên nữ ưu tú để giới thiệu quy hoạch, bổ nhiệm vào chức danh lãnh đạo các cấp.

- Thực hiện lồng ghép các hoạt động của hội liên hiệp phụ nữ với hoạt động nữ công công đoàn.

3. Phân tích và Ví dụ minh họa

Quy định về công tác nữ công cho thấy tổ chức Công đoàn đánh giá rất cao vai trò của lao động nữ. Việc bắt buộc thành lập Ban nữ công quần chúng ở những nơi có từ 10 lao động nữ trở lên tạo ra một "kênh" chuyên trách, có tính đại diện cao để sâu sát với những vấn đề mang tính đặc thù giới (như thai sản, nuôi con nhỏ, sức khỏe sinh sản, phòng chống quấy rối tình dục). Ban nữ công không hoạt động độc lập mà là cơ quan tham mưu đắc lực cho Ban chấp hành Công đoàn cơ sở, giúp biến các chính sách trên giấy thành các quyền lợi thực tế tại nơi làm việc.

Ví dụ minh họa: 

Tại Công ty may mặc X có 500 lao động, trong đó có 400 lao động nữ. Ban chấp hành Công đoàn cơ sở quyết định thành lập Ban Nữ công quần chúng gồm 5 thành viên do chị A (nữ ủy viên Ban chấp hành) làm Trưởng ban. 

Trong quá trình hoạt động, Ban Nữ công thu thập tâm tư của chị em và phát hiện nhiều lao động nữ đang nuôi con nhỏ gặp khó khăn trong việc vắt và trữ sữa. Ban Nữ công đã tham mưu cho Ban chấp hành Công đoàn đưa yêu cầu này vào cuộc Đối thoại định kỳ tại nơi làm việc. 

Kết quả, Công đoàn đã thuyết phục được người sử dụng lao động bố trí một "Phòng vắt, trữ sữa mẹ" đạt chuẩn tại công ty và ký kết vào Thỏa ước lao động tập thể. Bên cạnh đó, vào dịp 8/3, Ban Nữ công cũng tham mưu tổ chức hội thảo tuyên truyền về sức khỏe sinh sản và kỹ năng tổ chức cuộc sống gia đình cho toàn thể nữ công nhân.

4. Lưu ý đối với các bên liên quan

* Đối với Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở: 

Phải chủ động rà soát số lượng lao động nữ để thành lập Ban nữ công quần chúng hoặc cử người phụ trách đúng quy định. Cần đặc biệt chú trọng việc phân bổ kinh phí công đoàn hợp lý để Ban nữ công có nguồn lực tổ chức các hoạt động thực tiễn.

* Đối với Người sử dụng lao động: 

Cần phối hợp chặt chẽ và tạo điều kiện về thời gian, cơ sở vật chất cho Ban nữ công hoạt động. Mọi quyết định, chính sách liên quan đến quyền, nghĩa vụ của phụ nữ tại doanh nghiệp đều cần phải tham khảo ý kiến của đại diện lao động nữ (thông qua Ban nữ công) để bảo đảm tính hợp pháp và thấu tình đạt lý.

* Đối với Lao động nữ và Đoàn viên nữ: 

Cần chủ động, tích cực tham gia các phong trào thi đua do Ban nữ công phát động. Khi có vướng mắc về chế độ thai sản, bị phân biệt đối xử hoặc quấy rối tại nơi làm việc, cần kịp thời phản ánh tâm tư, nguyện vọng với Ban nữ công để được bảo vệ và giải quyết thỏa đáng.

....

Nhiệm vụ của Ban nữ công quần chúng

Theo quy định tại Mục 17.5 Hướng dẫn số 38/HD-TLĐ năm 2024 hướng dẫn thi hành Điều lệ Công đoàn Việt Nam, Ban nữ công quần chúng có các nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể bao gồm:

1. Tham mưu các hoạt động chăm lo, bảo vệ lao động nữ: 

Tham mưu cho ban chấp hành công đoàn cùng cấp xây dựng chương trình, nội dung, kinh phí tổ chức các hoạt động triển khai công tác nữ công trong nhiệm kỳ và hằng năm nhằm chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng cho đoàn viên nữ, lao động nữ.

2. Nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và giám sát chính sách: 

Nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của đoàn viên nữ, người lao động và phản ánh, đề xuất, kiến nghị với ban chấp hành công đoàn cùng cấp; tham gia xây dựng, phản biện, kiểm tra, giám sát thực hiện chế độ, chính sách lao động nữ, tham gia giải quyết các vấn đề liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên nữ, người lao động.

3. Bồi dưỡng cán bộ nữ và làm đại diện: 

Phát hiện, bồi dưỡng đoàn viên nữ ưu tú để giới thiệu cho ban chấp hành công đoàn trong quá trình tham gia công tác quy hoạch, đào tạo và xem xét giới thiệu bổ nhiệm vào chức danh lãnh đạo các cấp. Bên cạnh đó, Ban nữ công quần chúng còn đại diện cho đoàn viên nữ, người lao động tham gia các tổ chức hợp pháp có liên quan đến lao động nữ, trẻ em, dân số, gia đình, bình đẳng giới và vì sự phát triển của phụ nữ.

4. Tuyên truyền, giáo dục và tổ chức phong trào thi đua: 

Tuyên truyền, giáo dục đoàn viên nữ, người lao động về đường lối, chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nói chung, hoạt động nữ công và những nội dung có liên quan đến lao động nữ nói riêng. Tổ chức các phong trào thi đua trong đoàn viên nữ, lao động nữ và vận động họ tham gia các hoạt động xã hội, các phong trào thi đua chung do công đoàn phát động.

5. Tổ chức các chuyên đề về giới và gia đình: 

Tổ chức các hoạt động cho đoàn viên nữ, lao động nữ về dân số, gia đình, trẻ em, thúc đẩy bình đẳng giới và vì sự tiến bộ của phụ nữ.
.....