Thử việc được 3 ngày thì xin nghỉ, có phải trả lương?

Thời gian thử việc phải bảo đảm đúng quy định (ảnh minh hoạ)

Hỏi: Công ty tôi muốn nhờ luật sư tư vấn trường hợp dưới đây: Người lao động vào thử việc được 3 ngày ở bộ phận vận hành máy rồi xin nghỉ. Thực tế hai bên cũng chưa kịp ký hợp đồng thử việc, và 3 ngày này cũng chỉ đang giai đoạn đào tạo, chưa làm việc thực sự. Người này khi nghỉ cũng nói miệng đồng ý không cần trả lương. Vậy công ty có phải trả lương cho 3 ngày này cho người thử việc không? Nếu không trả thì có gặp rủi ro pháp lý nào không ạ? (Ghi chú: thật ra không phải công ty tiếc số tiền phải trả, mà là tiếc công làm thủ tục thanh toán cho bạn này). Chân thành cám ơn. (Kh. T)

Luật sư Trần Hồng Phong trả lời:

Tình huống như của công ty bạn thực ra cũng không phải là hiếm. Khá nhiều trường hợp khi vào thử việc, người lao động (NLĐ) cảm thấy không phù hợp, không thích môi trường mới nên... muốn nghỉ luôn.

Về thắc mắc của bạn, tôi có một vài ý trao đổi cùng công ty như sau:

Thứ nhất, về quyền nghỉ việc trong thời gian thử việc: Theo quy định tại khoản 2 Điều 27 Bộ luật Lao động 2019, trong thời gian thử việc, mỗi bên có quyền hủy bỏ hợp đồng thử việc hoặc hợp đồng lao động đã giao kết mà không cần báo trước và không phải bồi thường. Do đó, trong trường hợp này, việc NLĐ báo nghỉ ngay lập tức là quyền hợp pháp của họ và công ty phải chấp nhận.

Thứ hai, về việc thanh toán tiền lương 3 ngày thử việc: Về nguyên tắc cốt lõi, theo Điều 26 Bộ luật Lao động 2019, tiền lương của NLĐ trong thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó. Nghĩa là, cứ có thực tế làm việc thì công ty phải có trách nhiệm thanh toán tiền lương cho số ngày tương ứng.

Tuy nhiên, ở tình huống của bạn, người thử việc đã chủ động nói miệng là đồng ý không cần trả lương. Nếu công ty đồng ý như vậy, thì việc này cũng không trái với quy định của pháp luật. Bởi lẽ, theo khoản 2 Điều 3 Bộ luật Dân sự 2015, pháp luật công nhận nguyên tắc tự do, tự nguyện cam kết, thỏa thuận; mọi cam kết, thỏa thuận không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội đều có hiệu lực thực hiện đối với các bên. Quan hệ lao động về bản chất cũng là một dạng giao dịch dân sự, do đó pháp luật tôn trọng sự thỏa thuận tự nguyện từ phía NLĐ về việc từ chối nhận khoản thù lao này.

Mặt khác, thực tế cho thấy người thử việc cũng chưa thực sự làm việc cho công ty (chỉ đang trong giai đoạn đào tạo ban đầu, chưa trực tiếp vận hành máy), nên việc không trả lương cho 3 ngày này cũng không có gì đáng lăn tăn về mặt đạo lý hay pháp lý.

Lời khuyên để tránh rủi ro pháp lý: Rủi ro duy nhất ở đây là việc NLĐ chỉ "nói miệng". Lời nói miệng không có giá trị chứng minh cao nếu sau này họ đổi ý và khiếu nại lên cơ quan lao động. Do công ty ngại làm thủ tục thanh toán rườm rà, để an toàn nhất, bộ phận Nhân sự nên nhắn tin (qua Zalo, SMS, Email...) xác nhận lại với NLĐ với nội dung đại loại như: "Xác nhận lại việc em nghỉ việc từ ngày... và em tự nguyện không nhận lương 3 ngày học việc vừa qua nhé". Khi NLĐ nhắn tin phản hồi "Đồng ý", công ty hãy lưu lại tin nhắn hoặc email này làm bằng chứng pháp lý bảo vệ mình về sau.

......