Không được sa thải vì lý do tham gia đình công

NSDLĐ không được sa thải NLĐ vì lý do tham gia đình công (ảnh minh hoạ)

Hỏi : Xin luật sư giải đáp thắc mắc giúp: tôi có tham gia hội thảo về kỹ năng giải quyết khi xảy ra tranh chấp lao động, đình công. Trong lần đó thấy thầy giảng bài có nhấn mạnh: hình thức kỷ luật người lao động tự ý bỏ việc 05 ngày cộng dồn trong 01 tháng sẽ bị hình thức kỷ luật cao nhất là sa thải - không được áp dụng trong việc giải quyết đình công. Nay công ty tôi có xảy ra đình công và người lao động đã tự ý bỏ việc đang làm và tiếp theo những ngày sau cũng không đến làm việc nữa. Theo đó, công ty đã dán thông báo trước cổng công ty nếu cá nhân nào tự ý bỏ việc 05 ngày sẽ chịu hình thức sa thải. Vậy trường hợp này áp dụng hình thức sa thải có đúng luật không? Xin chân thành cảm ơn. (Vu Thi Thu H.)

Luật sư Trần Hồng Phong trả lời:

Tôi có vài ý trao đổi về những thắc mắc của bạn như sau:

Trước hết, cần khẳng định ngay: Việc công ty bạn dán thông báo áp dụng hình thức kỷ luật sa thải đối với người lao động vắng mặt 05 ngày do tham gia đình công là hoàn toàn trái pháp luật.

Dưới đây là phân tích và các căn cứ pháp lý quy định tại Bộ luật Lao động 2019:

1. Công ty không thể dùng lý do "tự ý bỏ việc 05 ngày" để sa thải người đang đình công 

Đúng là theo khoản 4 Điều 125 Bộ luật Lao động 2019, hình thức kỷ luật sa thải được áp dụng khi "người lao động tự ý bỏ việc 05 ngày cộng dồn trong thời hạn 30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn trong thời hạn 365 ngày tính từ ngày đầu tiên tự ý bỏ việc mà không có lý do chính đáng". Tuy nhiên, việc người lao động ngừng việc để tham gia đình công không bị coi là "tự ý bỏ việc không có lý do chính đáng" để áp dụng trực tiếp điều luật này.

2. Pháp luật nghiêm cấm việc kỷ luật sa thải người lao động vì lý do tham gia đình công 

Đây là nguyên tắc bảo vệ quyền lợi hợp pháp tối thượng của người lao động trong các cuộc tranh chấp tập thể. Theo khoản 4 Điều 208 Bộ luật Lao động 2019 quy định về các hành vi bị nghiêm cấm trước, trong và sau khi đình công, người sử dụng lao động tuyệt đối không được thực hiện hành vi: "Chấm dứt hợp đồng lao động hoặc xử lý kỷ luật lao động đối với người lao động, người lãnh đạo đình công hoặc điều động người lao động, người lãnh đạo đình công sang làm công việc khác, đi làm việc ở nơi khác vì lý do chuẩn bị đình công hoặc tham gia đình công".

Do đó, việc công ty đe dọa kỷ luật sa thải những công nhân đang tham gia đình công là vi phạm trực tiếp vào điều cấm của pháp luật.

3. Quy trình đúng luật nếu công ty cho rằng cuộc đình công là bất hợp pháp 

Kể cả trong trường hợp công nhân tổ chức đình công sai trình tự, thủ tục (đình công tự phát, bất hợp pháp), công ty cũng không có quyền tự ý ra quyết định sa thải tập thể. Thay vào đó, pháp luật bắt buộc công ty phải tuân thủ quy trình xử lý theo khoản 2 Điều 217 Bộ luật Lao động 2019, cụ thể như sau:

> Công ty phải yêu cầu Tòa án tuyên bố cuộc đình công là bất hợp pháp. Khi đã có quyết định của Tòa án về việc cuộc đình công là bất hợp pháp thì người lao động đang tham gia đình công phải ngừng ngay đình công và trở lại làm việc.

> Nếu đã có quyết định của Tòa án mà người lao động vẫn không ngừng đình công, không trở lại làm việc thì tùy theo mức độ vi phạm, lúc đó công ty mới có quyền tiến hành xem xét xử lý kỷ luật lao động đối với họ.

Kết luận và lời khuyên: 

Thông báo đe dọa sa thải của công ty bạn là không có giá trị pháp lý. Nếu công ty cố tình dựa vào thông báo này để đơn phương ra quyết định sa thải hàng loạt công nhân, công ty sẽ cấu thành hành vi Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật. Khi đó, người lao động có quyền khởi kiện ra Tòa án và công ty sẽ buộc phải nhận người lao động trở lại làm việc, đồng thời phải bồi thường những khoản tiền rất lớn (trả lương, đóng bảo hiểm những ngày không được làm việc, cộng thêm ít nhất 02 tháng tiền lương) theo Điều 41 Bộ luật Lao động 2019.

Không gì tốt hơn, là cả hai bên vận dụng, tuân theo quy định của pháp luật để giải quyết tranh chấp. Phía Người lao động thông qua Công đoàn cơ sở, hoặc là Nhóm đại diện nếu chưa có Công đoàn cơ sở, để đối thoại với Ban Giám đốc, tiến hành thương lượng giải quyết các yêu cầu chính đáng của người lao động. Phần công ty, trước mắt cần rút ngay thông báo về lý do sa thải trái pháp luật.
.....