Đình công quá 3 ngày có thể bị sa thải?

Đình công là hình thức đấu tranh của NLĐ được pháp luật công nhận (ảnh minh hoạ)

Hỏi: Chào các anh (chị) luật sư! Công ty của em trụ sở chính tại Khu công nghiệp Sóng Thần II, Dĩ An, Bình Dương. Ngày XXX -2025 công nhân công ty em xảy ra đình công, chủ yếu là đòi tăng lương và phụ cấp độc hại. Công ty của em làm nhóm, vì thế cũng có một số bộ phận trong công ty làm việc trực tiếp với hóa chất. Nhưng công ty em chỉ lên lương một phần nào đó, chứ không thể tăng theo yêu cầu của công nhân được. Ví dụ: lương hiện tại 6.550.000VND/ tháng, phụ cấp khác 500.000 VNĐ/ tháng, công ty em tăng lên 6.750.000 + 500. 000 phụ cấp. Công nhân thì yêu cầu mức tăng lương từ 6.850.000 -> 6.900.000 VNĐ/tháng. Giờ công ty em nói quá 3 ngày nếu công nhân không vào làm việc thì sa thải hết. Vậy em muốn hỏi công nhân đình công quá 3 ngày thì công ty có quyền sa thải không? Em xin chân thành cám ơn (Chien Ng.)

Luật sư Trần Hồng Phong trả lời:

Chúng tôi hình dung bạn là người phụ trách nhân sự của công ty. Điều đầu tiên mà tôi muốn nói là muốn sa thải người lao động một cách đúng luật, cần phải thực hiện đúng theo các qui định tại Bộ luật lao động. Chứ không phải cứ muốn là sa thải. Căn cứ vào các quy định của Bộ luật Lao động 2019 hiện hành, tôi trao đổi và giải đáp thắc mắc của bạn như sau:

1. Việc công ty dọa "quá 3 ngày không vào làm việc thì sa thải hết" là Đúng hay Sai?

Hành vi dọa sa thải và tiến hành sa thải người lao động vì lý do tham gia đình công trong trường hợp này là trái pháp luật. 

Công ty hoàn toàn không có quyền sa thải công nhân chỉ vì họ đình công quá 3 ngày, dựa trên 02 căn cứ pháp lý sau đây:

* Thứ nhất, pháp luật nghiêm cấm sa thải người lao động vì lý do đình công: 

Theo khoản 4 Điều 208 Bộ luật Lao động 2019 quy định về các hành vi bị nghiêm cấm trước, trong và sau khi đình công, người sử dụng lao động tuyệt đối không được: "Chấm dứt hợp đồng lao động hoặc xử lý kỷ luật lao động đối với người lao động, người lãnh đạo đình công hoặc điều động người lao động, người lãnh đạo đình công sang làm công việc khác, đi làm việc ở nơi khác vì lý do chuẩn bị đình công hoặc tham gia đình công".

* Thứ hai, việc nghỉ 3 ngày không đủ điều kiện để áp dụng hình thức kỷ luật sa thải: 

Giả sử công ty coi việc công nhân đình công là hành vi "tự ý bỏ việc", thì theo khoản 4 Điều 125 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động chỉ được áp dụng hình thức kỷ luật sa thải khi người lao động "tự ý bỏ việc 05 ngày cộng dồn trong thời hạn 30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn trong thời hạn 365 ngày tính từ ngày đầu tiên tự ý bỏ việc mà không có lý do chính đáng". Do đó, việc công nhân mới nghỉ việc 03 ngày hoàn toàn chưa đủ điều kiện để công ty áp dụng hình thức kỷ luật cao nhất là sa thải.

2. Công ty phải làm gì nếu cho rằng cuộc đình công của công nhân là bất hợp pháp?

Trong thực tế, không ít các cuộc đình công tự phát đòi tăng lương (tranh chấp lao động tập thể về lợi ích) thường không tuân thủ đúng trình tự, thủ tục do luật định (như phải qua hòa giải, lấy ý kiến tập thể, thông báo trước...). 

Tuy nhiên, dù công nhân đình công sai luật, công ty cũng không được tự ý sa thải họ mà phải làm theo quy trình sau:

Bước 1: Công ty có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố cuộc đình công là bất hợp pháp (theo điểm c khoản 3 Điều 203 Bộ luật Lao động 2019).

Bước 2: Chỉ khi đã có quyết định của Tòa án về việc cuộc đình công là bất hợp pháp, người lao động đang tham gia đình công mới buộc phải ngừng ngay đình công và trở lại làm việc.

Bước 3: Nếu sau khi có quyết định của Tòa án mà người lao động vẫn không ngừng đình công, không trở lại làm việc thì lúc này, tùy theo mức độ vi phạm, công ty mới có quyền xử lý kỷ luật lao động đối với họ theo quy định của pháp luật (căn cứ khoản 2 Điều 217 Bộ luật Lao động 2019).

3. Lưu ý và lời khuyên:

* Về phía công nhân: 

Cần giữ bình tĩnh, không được có các hành vi đập phá tài sản hay gây rối trật tự công cộng. Việc đòi hỏi quyền lợi là chính đáng, nhưng cần lưu ý rằng theo khoản 2 Điều 207 Bộ luật Lao động 2019, người lao động tham gia đình công sẽ không được trả lương và các quyền lợi khác trong những ngày diễn ra đình công (trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận khác). Các bạn nên thông qua Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở để đại diện thương lượng, đối thoại một cách hợp pháp với Ban Giám đốc công ty.

* Về phía công ty: 

Bạn có thể chia sẻ thông tin pháp lý này để Ban Giám đốc hiểu rằng, nếu công ty nóng vội ra quyết định "sa thải tập thể" lúc này, công ty sẽ vi phạm pháp luật nghiêm trọng (Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật) và sẽ phải đối mặt với việc bồi thường số tiền không hề nhỏ cho toàn bộ công nhân theo Điều 41 Bộ luật Lao động 2019. Cách tốt nhất là tổ chức đối thoại, giải thích rõ về tình hình khó khăn tài chính của công ty để công nhân thấu hiểu và chia sẻ. Nếu đạt được thoả thuận là tốt nhất.
......