Tạm dừng; tiếp tục và chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp

Người lao động khi mất việc làm phải chủ động liên hệ làm thủ tục tại cơ quan chức năng đúng thời gian quy định để được hưởng chế độ bảo hiểm thất nghiệp (ảnh minh hoạ)

Ls. Trần Hồng Phong giới thiệu 

Trợ cấp thất nghiệp là một chính sách an sinh quan trọng, hỗ trợ tài chính cho người lao động trong thời gian đứt gãy thu nhập. Tuy nhiên, việc thụ hưởng chính sách này không phải là vô điều kiện. Để tránh tình trạng trục lợi quỹ và thúc đẩy người lao động sớm quay lại thị trường, pháp luật quy định rất chặt chẽ về các trường hợp bị tạm dừng, tiếp tục và chấm dứt hưởng trợ cấp.

Dựa trên cơ sở pháp lý là Luật Việc làm 2025 và Nghị định 374/2025/NĐ-CP, sau đây chúng tôi phân tích chi tiết các quy định này.

I. Quy định pháp luật: Tạm dừng, Tiếp tục và Chấm dứt

1. Tạm dừng hưởng trợ cấp thất nghiệp

* Căn cứ pháp lý: 

Khoản 2 Điều 41 Luật Việc làm 2025 và Điều 17 Nghị định 374/2025/NĐ-CP.

* Điều kiện kích hoạt: 

Hằng tháng, người lao động đang hưởng trợ cấp có nghĩa vụ phải đến trung tâm dịch vụ việc làm công để thông báo về tình hình tìm kiếm việc làm. Nếu người lao động không thực hiện thông báo này, họ sẽ bị tạm dừng hưởng trợ cấp thất nghiệp của tháng đó.

* Hệ quả pháp lý: 

Người lao động sẽ không được nhận tiền trợ cấp của tháng bị tạm dừng, và đặc biệt, thời gian bị tạm dừng này không được bảo lưu (coi như mất trắng tháng đó). Về thủ tục, trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày người lao động trễ hẹn, trung tâm dịch vụ việc làm sẽ trình Giám đốc Sở Nội vụ ra quyết định tạm dừng chi trả.

2. Tiếp tục hưởng trợ cấp thất nghiệp

* Căn cứ pháp lý: 

Khoản 3 Điều 41 Luật Việc làm 2025 và Điều 18 Nghị định 374/2025/NĐ-CP.

* Điều kiện kích hoạt: 

Người lao động đang bị tạm dừng hưởng trợ cấp nếu vẫn còn thời gian hưởng (tức là chưa hết số tháng được duyệt) và thực hiện lại việc thông báo tìm kiếm việc làm hằng tháng theo quy định thì sẽ được khôi phục quyền lợi.

* Hệ quả pháp lý: 

Trong vòng 02 ngày làm việc kể từ ngày người lao động đến thông báo lại, cơ quan chức năng sẽ ra quyết định tiếp tục chi trả trợ cấp cho các tháng còn lại.

3. Chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp

* Căn cứ pháp lý: 

Khoản 4, 5 Điều 41 Luật Việc làm 2025 và Điều 19 Nghị định 374/2025/NĐ-CP.

* Các trường hợp bị chấm dứt: 

Luật chia thành nhiều nhóm nguyên nhân dẫn đến việc cắt hoàn toàn trợ cấp:

- Nhóm có việc làm/thu nhập mới: Có việc làm (giao kết hợp đồng từ 01 tháng trở lên, có giấy phép kinh doanh...); Hưởng lương hưu hằng tháng.

- Nhóm vi phạm nghĩa vụ: Sau 02 lần từ chối việc làm do trung tâm giới thiệu mà không có lý do chính đáng; Không thông báo tìm kiếm việc làm trong 03 tháng liên tục; Bị xử phạt vi phạm hành chính về bảo hiểm thất nghiệp.

- Nhóm thực hiện nghĩa vụ/chính sách khác: Đi nghĩa vụ quân sự, công an; Đi học tập trên 12 tháng; Chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục/cai nghiện bắt buộc; Bị tạm giam, đi tù.

- Nhóm sự kiện pháp lý/cá nhân: Chết; Ra nước ngoài định cư; Tòa án tuyên bố mất tích; Hoặc tự nguyện đề nghị chấm dứt.

* Quy định về Bảo lưu (Cực kỳ quan trọng): 

Nếu bị chấm dứt thuộc một số trường hợp khách quan hoặc tích cực (như có việc làm, đi bộ đội, đi học, đi tù, tự nguyện xin chấm dứt...), người lao động sẽ được bảo lưu thời gian chưa hưởng để cộng dồn cho lần thất nghiệp sau.

ĐIỀU KIỆN ĐỂ ĐƯỢC BẢO LƯU: 

Theo khoản 2 và khoản 5 Điều 19 Nghị định 374, người lao động bắt buộc phải thông báo cho trung tâm dịch vụ việc làm trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày thuộc diện bị chấm dứt (ví dụ: 3 ngày từ khi ký hợp đồng lao động mới). Nếu không thông báo đúng hạn này, người lao động sẽ bị chấm dứt hưởng và KHÔNG được bảo lưu thời gian còn lại.

II. Bình luận và Đánh giá

* Thứ nhất, tính kỷ luật và chống trục lợi: 

Cơ chế "Tạm dừng - Tiếp tục - Chấm dứt" thể hiện triết lý: Trợ cấp thất nghiệp không phải là khoản tiền "cho không", mà là khoản tiền hỗ trợ trong lúc người lao động đang tích cực tìm việc. Việc quy định cắt trợ cấp (không bảo lưu) nếu quên thông báo hằng tháng, hoặc chấm dứt hoàn toàn nếu 3 tháng liên tục trốn thông báo, là biện pháp mạnh tay nhằm triệt tiêu tâm lý ỷ lại, lười lao động, buộc người thụ hưởng phải duy trì sự gắn kết với thị trường việc làm.

* Thứ hai, tính khắt khe của quy tắc "3 ngày làm việc": 

Quy định phải khai báo có việc làm mới trong vòng 03 ngày làm việc để được bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm là một quy định vô cùng khắt khe và là "cạm bẫy" mất quyền lợi đối với nhiều người lao động. Thực tế, khi mới nhận việc, người lao động thường bận rộn làm quen công việc mới và dễ dàng quên mất việc phải đi khai báo. Tuy nhiên, quy định này đứng ở góc độ quản lý là cần thiết để chốt chặn hành vi "vừa đi làm nhận lương, vừa giấu giếm để lĩnh tiền trợ cấp thất nghiệp" (lương kép).

* Thứ ba, linh hoạt bảo vệ quyền lợi chính đáng: 

Luật cho phép người lao động bị tạm dừng được "Tiếp tục" hưởng nếu họ quay lại tuân thủ quy định. Đồng thời, việc vẫn cho phép "bảo lưu" thời gian dư thừa khi tìm được việc làm sớm là một điểm cộng nhân văn, khuyến khích người lao động nhanh chóng đi làm lại thay vì cố tình ở nhà chơi cho hết số tháng được trợ cấp.

III. Lưu ý và Lời khuyên cho các bên

* Đối với Người lao động (Người thụ hưởng):

- Cài báo thức hằng tháng: Ngày thông báo tìm kiếm việc làm hằng tháng đã được ghi rõ trong Phụ lục Quyết định hưởng trợ cấp của bạn. Hãy đặt lịch nhắc nhở trên điện thoại. Chỉ cần quên 1 tháng, bạn mất trắng tiền của tháng đó. Quên 3 tháng liên tục, bạn bị cắt hẳn trợ cấp.

- Khai báo NGAY LẬP TỨC khi có việc làm mới: Đây là lời khuyên quan trọng nhất. Ngay khi bạn đặt bút ký hợp đồng lao động mới (từ 1 tháng trở lên) hoặc có quyết định tuyển dụng, bạn chỉ có 03 ngày làm việc để khai báo trực tiếp hoặc qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia. Hãy khai báo ngay để được bảo lưu các tháng chưa lĩnh. Đừng giấu giếm, vì hệ thống Thuế và BHXH liên thông sẽ dễ dàng phát hiện bạn đã đi làm, khi đó bạn không những bị cắt, không được bảo lưu mà còn bị phạt vi phạm hành chính.

- Không kén cá chọn canh vô lý: Nếu trung tâm giới thiệu việc làm phù hợp với chuyên môn của bạn 02 lần mà bạn từ chối không có lý do chính đáng, bạn sẽ bị cắt trợ cấp.

* Đối với Người sử dụng lao động (Doanh nghiệp mới tuyển dụng):

- Hỗ trợ cung cấp giấy tờ: Khi tuyển dụng một nhân sự đang trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp, bộ phận Hành chính - Nhân sự nên nhanh chóng cung cấp hợp đồng lao động hoặc xác nhận tuyển dụng rõ ràng để người lao động kịp thời gian đi khai báo "chấm dứt hưởng" trong hạn 03 ngày làm việc. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi bảo lưu cho chính nhân viên của mình.
....